سن شروع ورزش در كودكان و نوجوانان


1395/04/30

 

 

 

با فرا رسیدن فصل تابستان تعداد بیشتری از کودکان رو به ورزش می‌آورند. اگرچه فعالیت جسمی برای کودکان هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی ضروری و مفید است، اما ورزش  در این سنین باید کنترل شده و در چهارچوب خاص خود باشد.

ورزش برای بچه ها خوب است، اما نه بیش از حد!

پرداختن به ورزش و بازی ورزشی برای کودکان علاوه بربالا بردن میزان آمادگی جسمانی باعث کسب مهارت واعتماد به نفس نیز می شود.این توانایی نه تنها در ورزش که در مناسبات اجتماعی نیز مفید خواهد بود. به یافتن دوستان تازه ،کشف علایق و شیوه صحیح زندگی کودک کمک نموده  وبه اومی آموزد که قوانین را رعایت کند. ورزش  همچنین نقش بسیار مهمی در اجتماعی شدن کودک بازی می‌کند.

اینکه کودکان از سنین پائین به لذت بازیهای ورزشی پی ببرند و کمتر به انجام بازیهای کم تحرک یا بی تحرک (مانند بازیهای کامپیوتری) بپردازند،برای سلامتی آنهامفید خواهد بود.

 

با توجه به تاثیر ورزش بر روی جسم و روان این سوال مطرح خواهد شد که سن شروع ورزش و ورزش مناسب برای هر سن کدام است؟

زودترین سن برای شروع ورزش سن ۷-۶ سالگی می باشد و قبل از آن باید فعالیت های فیزیکی کودک جنبه بازی داشته باشد و القا کننده مفهوم ورزش نباشد.

کارشناسان ورزش و روانشناسی کودک توصیه می کنند که کودکان تا قبل از رسیدن به سن ۸ تا ۱۰ سالگی نباید در ورزش های رقابتی سازمان یافته  که در آن امتیاز محاسبه می شود ،شرکت کنند.

پنج سالگی

اصولا بی حرکتی برای کودکان سبب کسالت و خستگی و یا حالات عصبی می شود. فعالیت هایی که برای کودک تنظیم می شود باید به گونه ای باشد که او را به تحرک وادار سازد،ماننددویدن، پریدن ،دوچرخه سواری،فعالیت های موزون و درصورت امکان استفاده از موسیقی مناسب هنگام فعالیت بدنی که به هماهنگی اعصاب و عضلات و کنترل و تعادل بیش تر بدن منجر شود.

آب بازی تحت نظارت و بازی با توپ سبک می تواند بازی های مناسبی باشد. پس از این سن نیز فعالیت ورزشی نباید به یک رشته خاص محدود شود و باید دارای تنوعی از کلیه فعالیت های ورزشی مناسب برای سن و خصوصا ورزش های پایه را شامل شود.

کودکان زیر ۸ سال باید در بازی، کشف و یادگیری مهارت هایی که از طریق پرتاب کردن و گرفتن، ضربه زدن به توپ، بالا و پایین پریدن، دویدن و شنا کردن حاصل میشود، کاملا آزادانه رفتار کنند و این مهارت ها را به شادی بخش ترین روش بیاموزند. واضح است که آموختن این موارد به آنها کمک می کند تا با اعتماد به نفس بیشتر وارد مرحله بعد شوند. والدین می توانند نقش مهمی در بازی با کودکان ایفا کنند. به کودکان زمانی لازم برای ورزش کردن بدهید.

برای کودک خود الگو باشید. الگو بودن برای کودک بهترین راه تشویق به ورزش در کودک می باشد.

 

 8 تا ۱۰ سالگی

فعالیت هایی چون پیاده روی، دوهای کوتاه، ژیمناستیک، شنا، تنیس و تنیس روی میزبرای این سنین توصیه می شود، کودکان ۸ تا ۱۰ ساله، بسته به میزان رشد خود می توانند در مسابقات سازمان یافته شرکت کنند. (مانند مسابقات داخلی در مدارس(

کودکان کم سال نباید به ورزش هایی بپردازند که موجب اختلال در کار رشد استخوان ها، عضلات و مفاصل آن ها شده یا به این اندام ها صدمه وارد کند. بهترین روش پرداختن به ورزش های متنوعی است که روی یک اندام متمرکز نشده و طولانی هم نباشند. بدن سازی با وزنه قبل از سن بلوغ توصیه نمی شود و پس از آن هم باید همواره تحت نظر مربی انجام گیرد. بهترین حالت در بازی و ورزش کودک زمانی است که او با همسالان یا کودکان هم قد و قواره خود مشغول ورزش باشد.در این سنین فعالیت تخصصی باید تنها۴۰-۳۰ درصد کل زمان ورزشی را تشکیل دهد و بتدریج این میزان افزایش می یابد.

کودکان به عنوان بازی فعالیت هایی را انجام می دهند که در واقع نیاز طبیعی آن ها به حفظ حیات و رشد تکامل حرکتی آن ها است و باعث جنب و جوش کودک می شود .برای بچه‌های زیر ۱۰ سال اصولا باید آموزش‌های حرفه‌ای ورزشی کم باشد و بهتر است فقط به یک نوع ورزش خاص نپردازند و به تفریحات دیگر هم مشغول شوند. از طرفی، ورزش کردن برای کودکان باید جنبه سرگرمی، بازی و موضوع تجربه کردن برای آنان مطرح باشد و حالت رقابت در میان نباشد. کودکانی که می‌خواهند ورزش کنند و در محدوه سنی زیر۱۰ سال قرار دارند، باید مهارت‌های پایه را یاد بگیرند

قوانین ورزشی باید برای آنان انعطاف‌پذیر باشد و زمان آزاد بیشتری داشته باشند و زمان آموزشی مخصوص آن ورزش کوتاه باشد. در حقیقت درباره کودکان باید از بازی‌های ورزشی گفت، به ویژه بازی‌های مهارتی که علاوه بر مهارت‌های گوناگون، از راهکارهای متعدد بازی و ورزش و حس مشارکت نیز بیشتر بدانند. تحمل کودکان در برابر گرما کمتر است، بنابراین باید مراقب باشیم دچار کم‌آبی نشوند. معمولا هنگام انجام حرکت‌های ورزشی، بدن کودکان گرمای بیشتری تولید می‌کند در حالی که کمتر عرق می‌کنند. به همین دلیل باید توجه خاصی به مساله کم‌آبی شود. لازم است بطری‌های آب هنگام تمرین یا مسابقه در دسترس کودکان باشند

 

11 تا 13 سال

کودکان و نوجوانان می توانند از رقابت در ورزش لذت ببرند و همچنان به آموختن مهارت های تازه بپردازند.بعضی از کودکان در این گروه سنی استعداد و علاقه خاصی به یک ورزش به خصوص نشان می دهند و می توانند با داشتن مربی در این زمینه بسیار پیشرفت نمایند.

این سنین، بهترین زمان برای پرداختن به ورزش های مختلف و انتخاب ورزش مورد علاقه از میان آن هاست. یک مهارت بسیار مهم در این سنین، آموختن رفتار صحیح در زمان بازی، بردن و باختن است. پرداختن به ورزش در این سنین می تواند شامل سفرهایی با تیم ورزشی و فرصت هایی برای رهبری گروه هم باشد. نکته مهم در اینجاست که نباید نوجوان را بیش از حدود آمادگی و توانایی جسمی روحی به انجام ورزش وادار کرد. نوجوانانی که به هر دلیل علاقه ای به شرکت در ورزش های رقابتی تیمی ندارند می توانند با راهنمایی مربیان و والدین خود به ورزش های انفرادی چون اسکیت، سوارکاری، دوچرخه سواری و مانند این ها بپردازند.

 سنین ۱۵-۱۴ سالگی

۵۰%  فعالیت ورزشی در این سنین برای فعالیت تخصصی در نظر گرفته می شود و در نهایت نیز در سنین جوانی و ورزش بزرگسالان باید همواره ۲۰% فعالیت های ورزشی غیر اختصاصی و فعالیت های عمومی و پایه ورزشی باشد. از دیگر نکات مهم در زمینه ورزش کودکان و نوجونان شرکت کودک در ورزش های گروهی و در گروه متناسب با کودک از لحاظ سن، جنس و جثه بدنی به صورت توام می باشد.

همچنین تعیین نقش ورزشی توسط مربی متناسب با توانایی های نوجوان و به بازی گرفتن وی توسط سایر هم تیمی ها نقش مهمی در تداوم انگیزه او به شرکت  در فعالیت های ورزشی دارد. از لحاظ نوع ورزش های توصیه شده برای سنین مختلف, ورزش ها را می توان به سه دسته بدون برخورد, ورزش های با برخورد کم و ورزش های بسیار پر برخورد تقسیم بندی نمود. تقسیم بندی دیگر بر حسب میزان فشار وارد بر بدن در حین ورزش می باشد.

بطور کلی برای سنین ۱۴-۱۱ سالگی ورزش های کم برخورد مانند والیبال، بدمینتون، بسکتبال، فوتبال و دوچرخه سواری توصیه می شود و نهایتا" ورزش های بسیار پر برخورد و یا ورزش هایی که فشار وارده بر بدن بیش از حد متعارف می باشد مانند وزنه برداری، کشتی، ، هاکی و بوکس بعد از سنین بلوغ و ۱۵ سالگی توصیه می شود .

وقتی تمرینات ورزشی برای کودکان تجویز می‌کنیم، نباید از ۶۰ تا ۸۰ درصد حداکثر قدرت عضلات آنان برای آن حرکت و آن عضله بیشتر شود و برای هر حرکت، فقط ۶ تا ۱۰ تکرار باید انجام گیرد.

امنیت در ورزش

کودکان برای لذت بردن از بازی های ورزشی باید با قوانین ایمنی آشنا شده و آن ها را رعایت نمایند. بیشتر صدمات از عدم رعایت این قوانین ناشی می شوند. بعضی از ورزش ها نیازمند استفاده از تجهیزات ایمنی خاصی هستند. از جمله کلاه ایمنی، مچ بند، زانو بند و مانند این ها. با کمک مربی او می توانید این لوازم را تهیه کرده و فراموش نکنید که این تجهیزات باید کاملا اندازه باشند. محوطه بازی کودک باید امن و دور از عوامل خطر آفرین باشد. گرم کردن بدن قبل از شروع ورزش و سرد کردن آن پس از ورزش بسیار مهم بوده و در کاهش کوفتگی و درد عضلانی بسیار مفید هستند.کودکان کم سال نباید به ورزش هایی بپردازند که موجب اخلال در کار رشد استخوان ها، عضلات و مفاصل آن ها شده یا به این اندام ها صدمه وارد کند. بهترین روش پرداختن به ورزش های متنوعی است که روی یک اندام متمرکز نشده و طولانی هم نباشند. بهترین حالت در بازی و ورزش کودک زمانی است که او با همسالان یا کودکان هم قد و قواره خود باشد. 

تمرینات اختصاصی و عمومی

برای کودکان و ورزش‌هایشان باید مجموعه‌ای از تمرینات عمومی‌ و تمرینات اختصاصی در نظر گرفت یعنی تمرینات اختصاصی برای ورزشی خاص یا برای تقویت عضو، عضله ویا هدفی خاص به کار می‌رود و ورزش‌های عمومی ‌برای افزایش استقامت قلبی و تنفسی و آمادگی جسمانی استفاده می‌شود. برای رسیدن به این هدف، تقسیم‌بندی سنی خاصی وجود دارد. سنین ۹ تا۱۴ سال: ۳۰ تا ۴۰ درصد از تمرینات، اختصاصی و بقیه عمومی، سنین ۱۴ و ۱۵ سال: ۵۰ درصد تمرینات، اختصاصی و در دوران بلوغ و افراد بالغ باید ۲۰درصد تمرینات، عمومی‌ باشد.

نکات قابل توجه برای خانواده ها

1.      رعایت اصول ایمنی مهم ترین عامل به شمار می رود. خانواده ها باید با توصیه های ساده به بچه ها ،زمینه را طوری فراهم کنند تا با حداقل صدمه، حداکثر نشاط و لذت حاصل شود و برای هر ورزشی از وسیله ایمنی مناسب آن استفاده کنند.

2.      باید به کودکان و نوجوانان توصیه کنیم که هنگام ورزش در معرض آفتاب،از وسایل حفاظتی لازم  استفاده کنند.

3.      به منظور جلوگیری از فقدان آب، باید به آنها آموزش دهیم که قبل و بعد از حرکات فیزیکی و نیز هنگام انجام ورزش هایی که بیش از 20 تا 30 دقیقه به طول می انجامد از مایعات استفاده کنند.

4.      ورزشهای غیررقابتی و انفرادی اولین گام باشد . اغلب کودکان از دیدن باخت همسالان خود در یک بازی عصبی و حتی شوکه می‌شوند. آنها تحمل باخت را بدترین جنبه ورزش و بازی می‌دانند و تا جایی که بتوانند کناره می گیرند.

5.      به کودک بفهمانید هدف از ورزش کردن در وهله اول سرگرم شدن و حفظ سلامتی اوست و گرایش به ورزش حرفه ای خواسته شما نیست .

6.      بگذارید خود او پس از امتحان کردن چند ورزش، یکی را انتخاب کند. دلیل عدم تمایل کودکان به فعالیتهای ورزشی ،اغلب انتخاب ورزش نامناسب توسط والدین است. به او اصرار نکنید که رشته خاصی را ادامه دهد. اما او را در انتخاب فعالیتهای بدنی که باسن و توانایی فیزیکی اش متناسب باشد، راهنمایی کنید .

7.      تماشای رویدادهای ورزشی به همراه اعضای خانواده بطور مستقیم یا از تلویزیون نیز مهم است، زیرا کودکان با تشویق اعضای خانواده، تقویت مشاهده ای دریافت می کنند.

8.      از شروع زود هنگام ورزشهای تخصصی توسط کودکان اجتناب کنید . این امر هر چند فواید کوتاه مدت در تسریع کیفیت حرکات ورزشی دارد و باعث دست‌یابی فرد به حداکثر مهارت در رشته ورزشی خود در سنین 16-15 سالگی می‌شود. اما از سویی سبب افزایش احتمال آسیب‌های ورزشی و عدم تداوم ورزش‌های رقابتی خواهد شد و دربرخی موارد به کناره‌گیری فرد از ورزش در سن 18 سالگی منجر می‌گردد. اگر ورزش در سن مناسب حالت تخصصی پیدا کند هر چند مهارت‌ها با سرعت کمتری تکامل یافته و حدوداً در سن 18 سالگی به حداکثر کارآیی می‌رسد اما با آسیب‌های جسمی کمتر و ثبات بیشتر در فعالیت‌های رقابتی همراه بوده و مدت پایداری فرد در ورزش نیز افزایش می‌یابد. در خصوص سن شروع مناسب هر کدام از رشته ها با توجه به توانایی های کودک با مربیان ورزشی مشاوره کنید .

9.  تا حد امکان در مسابقات ورزشی که حتی در سطح مبتدی برای آنها برگزار میشود ، شرکت کنید .و از تلاش آنها چه برنده شوند چه بازنده تقدیر کنید .

10. از نظر انجام فعالیت بدنی الگوی مناسبی برای فرزندتان باشید. تحقیقات نشان می‌دهد شرکت کردن والدین در فعالیت‌های بدنی می‌تواند سبب افزایش حضور فرزندان‌شان در این فعالیت‌ها شود.

 


ورزش-کودکان.JPG